کد خبر: ۴۱۰۲۱۶۶

تاریخ: ۰۴ آذر ۱۴۰۱ - ۰۹:۳۶

چشمه‌سار‌های حکمت / ۱۷

علل پیروزی و انحطاط جوامع در کلام امیرالمؤمنین(ع)

حبیب‌الله صابری‌نسب، پژوهشگر نهج‌البلاغه با اشاره به علل پیروزی و شکست جوامع، اتحاد و وحدت را رمز پیروزی و اختلاف و پراکندگی را از علل انحطاط بیان کرد.

حبیب‌الله صابری‌نسب، پژوهشگر نهج‌البلاغه و مدرس دانشگاه، در گفت‌و‌گو با ایکنا از استان مرکزی، در خصوص علل پیروزی و شکست جامعه در کلام حضرت امیرالمؤمنین(ع)، بیان کرد: این امام همام در کتاب شریف نهج‌البلاغه، به علل موفقیت و پیروزی و شکست و انحطاط جوامع در طول تاریخ اشاره فرمودند که اگر این مبانی مورد توجه باشد هیچ‌گاه اجتماعی دچار ضعف و شکست نخواهد شد.

وی ضرورت عبرت‌آموزی از تاریخ گذشته و انسان‌های پیشین را متذکر شد و افزود: بدون شک اگر از عبرت‌های اجداد و نیاکان درس گرفته و این شاخصه‌ها را در زندگی به‌کار بگیریم سبک زندگی ما و روش آن، به‌طور مطلوب، جایگزین روش‌های نادرست می‌شود. حضرت امیر(ع) در فرازی از خطبه 166 آورده است: «أَيُّهَا النَّاسُ، لَوْ لَمْ تَتَخَاذَلُوا عَنْ نَصْرِ الْحَقِّ، وَ لَمْ تَهِنُوا عَنْ تَوْهِينِ الْبَاطِلِ، لَمْ يَطْمَعْ فِيكُمْ مَنْ لَيْسَ مِثْلَكُمْ وَ لَمْ يَقْوَ مَنْ قَوِيَ عَلَيْكُمْ، اى مردم! اگر از يارى حق باز نمى‌نشستيد و در خوار ساختن باطل سستى نمى‌ورزيديد، كسانى كه همپايه شما نبودند، در شما طمع نمى‌كردند و مدّعيان نيرومندى، بر شما سرورى نمى‌يافتند».

بیشتر بخوانید:

نویسندگان در انتقال نصایح نهج‌البلاغه دست به قلم شوند

دوراندیشی در کلام حضرت علی(ع)

چگونگی مهارت نفس از نگاه حضرت علی(ع)

صابری‌نسب با بیان اینکه کلام نورانی ایشان در همه ادوار تاریخ باید مورد توجه باشد و تحقق این کلام امروز در جامعه تجسم عینی پیدا کرده است، ادامه داد: دشمنی دشمنان با اسلام و قرآن مطلب تازه نیست؛ چراکه این دشمنی از صدر اسلام شروع شده و با انواع مختلف در طول تاریخ ادامه داشته است. به‌گونه‌ای که امروز با پیشرفت تکنولوژی و علوم فناوری با شکلی دیگر از دشمنی مواجه هستیم.

وی در ادامه به فرازی از خطبه 192 اشاره و اضافه کرد: حضرت امیر(ع) در این خطبه به اتحاد و وحدت بین مسلمانان و جوامع اسلامی تأکید دارند و آورده‌اند: «فَانْظُرُوا كَيْفَ كَانُوا حَيْثُ كَانَتِ الْأَمْلَاءُ مُجْتَمِعَةً، وَ الْأَهْوَاءُ مُؤْتَلِفَةً، وَ الْقُلُوبُ مُعْتَدِلَةً، وَ الْأَيْدِي مُتَرَادِفَةً، وَ السُّيُوفُ مُتَنَاصِرَةً، وَ الْبَصَائِرُ نَافِذَةً، وَ الْعَزَائِمُ وَاحِدَةً؟! أَلَمْ يَكُونُوا أَرْبَاباً فِي أَقْطَارِ الْأَرَضِينَ، وَ مُلُوكاً عَلَى رِقَابِ الْعَالَمِينَ». با محور قرار دادن این منویات درمی‌یابیم که تنها عامل یا مهم‌ترین عامل پیروزی اتحادست و رمز عبور از تمام گسست‌‌ها و شکست‌هاست. بدون شک اگر اتفاق نظر در همه ابعاد و ارکان از جمله برنامه‌ریزی‌ها، تصمیم‌ها، عملکردها و غیره صورت گیرد، قطعاً شاهد پیروزی‌های بیشتر خواهیم بود.

این مدرس دانشگاه به فرازی دیگر از همین خطبه که می‌فرماید: «فَانْظُرُوا إِلَى مَا صَارُوا إِلَيْهِ فِي آخِرِ أُمُورِهِمْ، حِينَ وَقَعَتِ الْفُرْقَةُ، وَ تَشَتَّتَتِ الْأُلْفَةُ، وَ اخْتَلَفَتِ الْكَلِمَةُ وَ الْأَفْئِدَةُ، وَ تَشَعَّبُوا مُخْتَلِفِينَ، وَ تَفَرَّقُوا مُتَحَارِبِينَ، قَدْ خَلَعَ اللهُ عَنْهُمْ لِبَاسَ كَرَامَتِهِ، وَ سَلَبَهُمْ غَضَارَةَ نِعْمَتِهِ، وَ بَقِيَ قَصَصُ أَخْبَارِهِمْ فِيكُمْ عِبَرةً لِلْمُعْتَبِرِينَ، آرى! هنگامى كه نيروهاى يک ملت در مسير اختلاف گام بردارند، الفت و محبّت به پراكندگى و عداوت تبديل شود و آتش اختلافِ كلمه و تفرّقِ افكار از ميان آنها زبانه كشد، به جاى اينكه با دشمنى كه قصد نابودى آنها را دارد بجنگند، به جنگ با خود مى‌پردازند و نيروهايشان در اين راه به هدر مى‌رود. خداوند نيز دست مرحمتش را از سر آنها برمى‌دارد و لباس ذلّت بر اندامشان مى‌پوشاند» استناد کرد.

صابری‌نسب در ادامه توضیحات خود در این بخش گفت: انسان باهوش و جوامعی که قصد پیشرفت داشته باشند از کلام بزرگان درس گرفته و خود تجربه نمی‌کند؛ زیرا قوم‌هایی مانند بنی‌اسرائیل و سایر قصص قرآنی را داریم که به‌دنبال پیروزی‌های متعدد دچار غرور و پس از آن دچار اختلاف و پراکندگی شدند که همین پراکندگی و دوری از وحدت باعث شد تا سرنوشت آنان طوری دیگر رقم خورد و به سمت انحطاط هدایت شود. تاریخ از این‌گونه تجارب بسیار دارد که باید مورد توجه همه انسان‌ها به‌ویژه مسلمانان قرار گیرد.

وی افزود: خوشبختانه انقلاب اسلامی جلوه‌ای دیگر از موفقیت و پیروزی را به رهبری امام راحل رقم زد و بار دیگر ثابت کرد با اتحاد و یکرنگی می‌توان طرحی نو آفرید. پس از گذشت 43 سال نور امید در دل مردم همچنان زنده است و روزنه‌ها هیچ‌گاه خاموش نخواهد شد. مردم ایران ثابت کردند که با تاریکی نمی‌توان جامعه را اداره کرد و جامعه مسلمان نیاز به قوانین و مقررات قرآنی دارد که با وضع این قوانین می‌توان تحولات بسیار آفرید. جوامع اسلامی باید حالت تهاجمی در برابر دشمن به خود گرفته و از حالت انفعالی خارج شوند؛ چراکه وقت، وقت تقابل است و دفاع در برابر هجمه آنان کاری از پیش نخواهد برد.

این مدرس دانشگاه به جوانان دانشگاهی و نوجوانان محصل در مدارس توصیه کرد و گفت: دست از یاری حق برنداشته، در تضعیف باطل سستی نورزند و با بی‌تفاوتی اجازه ندهند دشمنان چشم طمع به کشورمان را در سر بپرورانند تا جامعه صبغه و رنگ الهی به خود گرفته و در مسیر رشد و تعالی حرکت کند.