کد خبر: ۴۱۷۳۳۱۷

تاریخ: ۱۴ مهر ۱۴۰۲ - ۰۹:۰۱

چشمه‌سار‌های حکمت / ۳۶

والدین از راهكارهای نهج‌البلاغه برای تربیت کودک غافل نباشند

یک مدرس دانشگاه و پژوهشگر نهج‌البلاغه معتقد است که اغلب خانواده‌ها و کارشناسان علم روانشناسی از منابع پربار و غنی دینی غافل هستند؛ چراکه در بطن متونی همچون نهج‌البلاغه نکات و روش‌های تربیتی کودکان وجود دارد که باید به آن توجه شود.

حبیب‌الله صابری‌نسب، مدرس دانشگاه و پژوهشگر نهج‌البلاغه، در گفت‌و‌گو با ایکنا از استان مرکزی، با اشاره به نزدیک شدن هفته کودک و ضرورت توجه به این قشر مهم و اثرگذار جامعه، گفت: برای تربیت کودک روش‌ها و الگوهای متفاوتی وجود دارد، اما آنچه در قرآن و نهج‌البلاغه شریف ذکر شده است، همه شیوه‌ها را در برمی‌گیرد.

وی تربیت کودک را یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های والدین دانست و اضافه کرد: در دنیای امروز، والدین قبل از تولد فرزند دغدغه تربیت و حفظ او از آسیب‌ها و معضلات اجتماعی را دارند و گاه تعدادی از خانواده‌ها با این دلایل از فرزندآوری صرف‌نظر کرده و خود را از لذت پدر و مادر شدن محروم می‌کنند. در کنار این والدین، هستند والدین دیگری که برای تربیت در خوش‌بینانه‌ترین حالت از روانشناسان کمک می‌گیرند.

بیشتر بخوانید:

دوراندیشی در کلام حضرت علی(ع)

چگونگی مهارت نفس از نگاه حضرت علی(ع)

چگونگی کنترل زبان از نگاه نهج‌البلاغه

نسخه حضرت علی(ع) برای خانه‌تکانی دل

صابری‌نسب با اشاره به اینکه اغلب خانواده‌ها و کارشناسان علم روانشناسی از منابع غنی دینی که در دسترس قرار دارد غافل هستند و از کنار آن با بی‌تفاوتی عبور می‌کنند، اظهار کرد: بدون تردید ورود مضامین دینی در بطن خانواده دارای نتیجه‌ای مشخص است و نمی‌توان نتیجه را روی اما و اگرها مبهم دانست، چراکه دستورالعمل‌های ارائه شده از سوی ائمه اطهار(ع) الهی بوده و در مسیر الهی خطا و لغزش وجود ندارد.

ضرورت آشنایی مربیان مهدهای کودک با مضامین دینی

وی با بیان اینکه نهج‌البلاغه سرشار از نکات نغز و محتوای ناب و خالص الهی است، اضافه کرد: در این کتاب که به عنوان برادر قرآن معروف است در محورهای مختلف دستورالعمل‌های متناسب با همان محور بیان شده و ضروری است مربیان مدارس و مهدهای کودک با مضامین دینی، قرآنی و الهی بیش از پیش آشنا باشند. بدون تردید تأسی به کلام مولا علی(ع) بهترین مسیر برای تحقق اهداف است و می‌تواند مناسب‌ترین منبع برای تربیت‌کننده و تربیت‌شونده باشد.

صابری‌نسب به نامه حضرت علی(ع) به امام حسن(ع) معروف به نامه 31 نهج‌البلاغه اشاره کرد و ادامه داد: تربیت فرزند کار راحتی نیست و با وجود هجمه‌های وارده از سوی دشمن این امر خطیر برای والدین سنگین‌تر از قبل نیز شده است. در این نامه پرمحتوا، نکات جالب و درخور توجه‌ای قرار دارد که جا دارد پژوهشگران، نویسندگان، شعرا و ... هر یک در حیطه تخصص خود در راستای تبیین نکات با جدیت و دانش بیشتر قدم بردارند.

وی محبت و بروز احساسات عاطفی را رمز موفقیت در تربیت عنوان و با اشاره به اینکه روش محبت کردن نیز مهم است که والدین باید بیاموزند، تصریح کرد: محبت فقط برآورده کردن مایحتاج روزمره کودکان نیست، گاه والدین به خیال خود فکر می‌کنند تهیه خوراک، پوشاک و هر آنچه کودک طلب کند محبت محسوب می‌شود، اما باید دقت کرد در کنار آن محبت روحی، روانی، دینی و معنوی نیز بسیار حائز اهمیت است که گاه کمتر به آن توجه می‌شود.

صابری‌نسب به حکمت 399 نهج‌البلاغه: «إِنَّ لِلْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ حَقّاً، وَ إِنَّ لِلْوَالِدِ عَلَى الْوَلَدِ حَقّاً؛ فَحَقُّ الْوَالِدِ عَلَى الْوَلَدِ أَنْ يُطِيعَهُ فِي كُلِّ شَيْءٍ إِلَّا فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ؛ وَ حَقُّ الْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ أَنْ يُحَسِّنَ اسْمَهُ وَ يُحَسِّنَ أَدَبَهُ وَ يُعَلِّمَهُ الْقُرْآنَ، فرزند را بر پدر حقى است و پدر را نيز بر فرزند حقى. حق پدر بر فرزند اين است، كه فرزندش در همه حال، فرمانبردار باشد و مگر در معصيت خداى سبحان و حق فرزند بر پدر اين است، كه براى او نامى نيكو برگزيند، نيكو ادبش كند و قرآنش بياموزد» استناد کرد و افزود: آموختن قرآن یکی از مهم‌ترین ضروریاتی است که باید خانواده‌ها نسبت به آن اهتمام ویژه داشته باشند، اما متأسفانه با وجود اینکه بارها و بارها در مورد علل عدم این اهتمام در برنامه‌ها، نشست‌ها و مصاحبه‌های مختلف صحبت شده است، اقبالی از سوی خانواده‌ها احساس نمی‌شود.

نویسندگان با دانش بیشتر به محتوای نهج‌البلاغه بپردازند

این مدرس دنشگاه توجه به ایجاد رابطه عاطفی قوی بین والدین و فرزندان را از جمله نکات مهم در تربیت کودک دانست و اضافه کرد: متأسفانه امروز با گسترش فضای مجازی کودکان قشر فراموش شده جامعه هستند و به تربیت عاطفی آنان توجه کافی نمی‌شود. برخی از والدین بیشتر وقت خود را صرف فضای مجازی کرده و از آسیب‌های روحی که به فرزندان وارد می‌شود بی‌اطلاع یا کم‌اطلاع هستند. در نامه 31 نهج‌البلاغه قبل از شروع هر نوع توصیه یا تذکری شاهد عبارات عاطفی همچون: «تو پاره تن من، بلکه بیشتر از آنی» هستیم. پس از آن حضرت فرزند خود را به خدادوستی و پیشه کردن تقوای الهی سفارش می‌کند، اما باید دید والدین امروز به چه میزان نگران و دغدغه عملی کردن دستورات الهی را دارند؟

وی به حدیثی از مولا علی(ع) که فرمودند: «ما نَحَلَ والِدٌ وَلدَهُ أفضَلَ مِن أدَبٍ حَسَنٍ، هیچ پدری به فرزندش، موهبتی مانند تربیت نیکو نبخشیده است» (مستدرک الوسائل، ج۲، ص۶۲۵) اشاره کرد و ادامه داد: امروزه نسبت به دهه‌های قبل ابزار تربیتی از تنوع و گستردگی ویژه برخوردارست. امروز مبانی دینی، تربیتی و قرآنی می‌تواند در قالب‌های مختلف به کودک آموزش داده شود، اما متأسفانه بازهم شاهدیم با وجود اقدامات خوبی که صورت گرفت است، از این امر نیز عقب هستیم و بهره‌مندی و کافی لازم صورت نمی‌گیرد.

این پژوهشگر نهج‌البلاغه در پایان به فرازی از حکمت 359: «أَيُّهَا النَّاسُ تَوَلَّوْا مِنْ أَنْفُسِكُمْ تَأْدِيبَهَا، وَ اعْدِلُوا بِهَا عَنْ ضَرَاوَةِ عَادَاتِهَا، ای مردم، خودتان عهده‌دار تربیت نفس خویش باشید و نفس را از کشیده شدن به طرف هوس‌ها و عادت ناروا بازدارید» استناد کرد و افزود: این حکمت معنی خودسازی می‌دهد و بسیار ضروری است کودکان با خودسازی آشنا شوند؛ چراکه آشنایی آنان با مؤلفه‌ها و شاخصه‌های خودسازی آنان را در برابر آسیب‌های بسیار بیمه می‌کند.